Piękna Madonno módl się za nami, O Matko Pięknej Miłości !

 

Przez prawie 600 lat Piękna Madonna była obiektem zawierzenia i kultu wielu pokoleń mieszkańców Knurowa.
Rzeźba knurowskiej Madonny jest świadectwem naszego rodowodu, kulturowego dziedzictwa i chrześcijańskich korzeni.

 

Kilka słów o figurze - ok. 1420 rok !

Figura Matki Bożej ma 113 cm wysokości, powstała około 1420 roku. Obok Świętej Anny Samotrzeciej i Świętego Wawrzyńca stanowiła wystrój drewnianego knurowskiego kościółka. Umieszczona była w bocznym ołtarzu jako typowa figura ołtarzowa, o czym świadczy płaski tył rzeźby.

Przez prawie 600 lat Madonna kultu wielu pokoleń mieszkańców Knurowa. Od lat oryginał znajduje się w Muzeum Archidiecezji w Katowicach, gdzie w kolekcji ponad 60 dzieł obrazuje stylistykę rzeźby średniowiecznej. Madonna z Knurowa wyobraża matkę Syna Bożego i zwyciężczynię szatana.

 

Dlaczego akurat Piękna Madonna ?

Piękna Madonna to typ rzeźby, przedstawiającej stojącą Maryję z Dzieciątkiem na ręku, występujący w sztuce gotyckiej około roku 1400 w ramach tzw. stylu pięknego. Sam temat Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus był powszechnie przedstawiany w sztuce już znacznie wcześniej, jednak w ramach stylu pięknego, jak nazywa się gotyk międzynarodowy, zyskał on nowe, dotąd nie znane charakterystyczne cechy. Madonna jest młoda i piękna, często o wysmukłych proporcjach i niedużej głowie. Jej ciało wygięte jest esowato i okryte obficie drapowaną szatą często o delikatnie łamiących się fałdach, które mają w pełni dekoracyjny charakter. Dzieciątko trzyma na jednym ręku, najczęściej po lewicy. Typ Pięknej Madonny charakteryzuje się daleko idącą sublimacją, idealizacją, liryzmem, często wyrafinowanym gestem.

 

Czym charakteryzuje się Knurowska Madonna ?

Trzymany przez Dzieciątko owoc granatu w chrześcijańskiej ikonografii jest symbolem błogosławieństwa, łaski i darów Bożych. Niezwykła jest podstawa tej knurowskiej rzeźby. Matka Boska stoi na księżycu symbolizującym moce piekielne, a więc na... twarzy diabła. Ta pełna ekspresji brzydota twarzy szatana, którego depcze, kontrastuje z urodą Madonny.

 

Kto znalazł gotycką rzeźbę ? ok. 1920 r.

Piękna Madonna z Knurowa w latach 20-tych XX wieku została odnaleziona przez prof Dobowrowolskiego, dyrektora przedwojennego Muzeum Śląskiego, w wieży drewnianego kościółka św. Wawrzyńca w Knurowie. Przed II wojną eksponowana była w szkole Szafranka, Liceum Szafranka i Muzeum Śląskim (4 piętro dzisiejszego Urzędu Wojewódzkiego).

W 1939 r. zaczyna się tułaczy los Pięknej Madonny. Podzieliła Ona los wielu Ślązaków i tułąła się po muzeach i świecie. Przed wojną w sierpniu 1939 r. wywieziono Madonnę jako cenne arcydzieło do Lublina. Odnaleziona przez Niemców przekazana do Landesmuseum w Bytomiu. Pod koniec wojny "uciekała" przed Armią Czerwoną, umieszczona została w rezydencji wiejskiej pod Wrocławiem. Odnaleziona i przeniesiona jako depozyt do Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.

 

Jak wygląda Knurowska Madonna ?

Madonna z Knurowa - pełna lirycznego wdzięku, o dworskiej urodzie - jest wyrazem epoki, w której powstała. Pochylona głowa i tajemniczy uśmiech, gładkie lico, owal twarzy, esowate wygięcie i wysunięte kolano - to ideał urody kobiecej. Jednak, jak wyjaśnia ksiądz Henryk Pyka, nie chodzi o piękno cielesne, lecz piękno w znaczeniu symbolicznym i teologicznym: - To piękno, które jest odzwierciedleniem dobroci, jasności, blaskiem czystości i miłości do Pana Boga. Prof. Dobrowolski, wybitny znawca sztuki, jako pierwszy zaliczył Madonnę z Knurowa do najpiękniejszych rzeźb pochodzących z średniowiecznych warsztatów śląskich. Kiedy odnalazł rzeźbę, od razu wiedział, że ma w rękach prawdziwą gotycką perłę, dlatego wyeksponował ją na pierwszym miejscu w swojej monografii "Sztuka województwa śląskiego".

 

Renowacja oryginału figury ? - 2003 r.

W 2003 roku oryginalną figurę Madonny oddano do renowacji. Rzeźba była już bardzo brudna. Szczególnie twarz, malowana czerniejącymi farbami z dodatkiem ołowiu. Tym razem jej restauracją zajęto się w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Renowacja rzeźby była pracą dyplomową Katarzyny Król, pod kierownictwem prof. Mariana Paciorka. W pracowni konserwatorskiej zdjęto z rzeźby aż pięć warstw farby. Odkryto m.in., że berło było pokryte złotymi płatkami, zaś koronę i szatę Madonna miała wysrebrzoną, stąd wniosek, iż średniowiecznych mieszkańców Knurowa nie było stać na złocenia. Zdaniem księdza Henryka Pyki figura ta może być porównywana ze słynną Madonną z Krużlowej, która znajduje się w krakowskim Muzeum Narodowym.

 

Powrót do Knurowa - 2009 r.

23 kwietnia 2009 roku wieloletnie starania o powrót rzeźby Pięknej Madonny z Knurowa, nazywanej również "Najstarszą Ślązaczką" dobiegły końca. Figura Pięknej Madonny wróciła do miasta. Odnaleziony przypadkowo oryginał rzeźby od lat znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Katowicach. Na powrót kopii prawie sześćsetletniej rzeźby złożyli się wierni, kupując specjalne cegiełki oraz monety z wizerunkiem Madonny.

Pierwsze uroczyste przywitanie figury w naszym mieście odbyło się w progach Izby Tradycji KWK Knurów. Na ręce księdza Marka Kamieńskiego, proboszcza parafii pw. św. Antoniego i św. Barbary w Krywałdzie oraz kustosza izby tradycji pana Bogusława Szyguły , kopię rzeźby Pięknej Madonny przekazali Bartłomiej Biżek, konserwator zabytków z Krakowa, i ksiądz doktor Henryk Pyka, dyrektor Muzeum Archidiecezji Katowickiej. Zadowolenia nie krył obecny na uroczystości Janusz Ćwiertnia, mincerz z Opola, który wykonał okolicznościowe monety i cegiełki z wizerunkiem Madonny. Kopię rzeźby wykonali specjaliści z krakowskiej pracowni konserwacji zabytków.

Rzeźba stała w otoczeniu kwiatów obok knurowskich Barbórek przez cały miesiąc maj. Jej piękno podziwiają mieszkańcy Knurowa, młodzież szkolna, a przede wszystkim dzieci komunijne - cieszył się kustosz izby tradycji. Docelowo rzeźba miała stanąć w najstarszej knurowskiej świątyni, w kościele pw. św. Antoniego i św. Barbary w Krywałdzie.

 

Powrót do najstarszej świątyni - 2009r.

6 czerwca 2009r. Piękna Madonna stanęła w najstarszym knurowskim kościele - w krywałdzkiej parafii p.w. świętego Antoniego i św. Barbary. Uroczystość powitania i intronizacji figury Matki Bożej cieszyła się niezwykle wielkim zainteresowaniem mieszkańców naszego miasta, którzy w sobotni wieczór szczelnie wypełnili najstarszy knurowski kościółek. W wigilię parafialnego odpustu wprowadzenia figury i poświęcenia dokonał ksiądz arcybiskup Damian Zimoń.

 

Budowa kaplicy - 2009 r.

Od stycznia 2010 r. trwają prace adaptacyjne związane z przygotowaniem specjalnej kaplicy, którą będziemy nazywać Kaplicą Pięknej Madonny z Knurowa.